Nieuwe eercode?
Door Marieke (veldwerker)
Al langere tijd houdt één vraag mij bezig: hoe beïnvloedt een eer- en schaamtecultuur de manier waarop mensen naar de Bijbel luisteren? Onder de bevolking waarin ik mag werken, speelt eer een grote rol. Het ontvangen van eer en het voorkomen van schande bepalen vaak hoe mensen denken, handelen en met elkaar omgaan. Dat merk ik dagelijks, vooral onder de jongeren. Deze doelgroep zal niet snel openhartig spreken. Schaamte weegt zwaar, en niemand wil het risico lopen zijn gezicht te verliezen.
Langzaam begon ik te begrijpen dat achter veel gedrag een andere manier van denken schuilgaat. In een eercultuur draait het leven allereerst om relaties. Zonde wordt niet in de eerste plaats gezien als het overtreden van een regel, maar als het beschadigen van een relatie. Wat de gemeenschap eert, wordt als goed beschouwd; wat de gemeenschap beschaamt, geldt als verkeerd. Een Afrikaanse collega verwoordde het eens treffend: "Bij ons wordt goed en kwaad grotendeels bepaald door de gemeenschap. Wat voor jullie verkeerd lijkt, kan voor ons juist goed zijn, omdat het de groep beschermt." Die woorden hebben mij aan het denken gezet.
Eer tegenover zonde
Waar eer de hoogste waarde is, wordt zonde vaak pas werkelijk tot schuld wanneer zij aan het licht komt. Zolang de harmonie bewaard blijft en niemand zijn gezicht verliest, voelt de zonde minder zwaar. Daarom is het belijden van zonden vaak buitengewoon moeilijk. Het brengt immers schaamte met zich mee. Na vier jaar ontdek ik nog steeds nieuwe lagen van deze cultuur. Ik begrijp lang niet alles, maar één ding zie ik steeds duidelijker: eer vormt voor velen de bril waardoor zij het leven bekijken.
Bijbelse boodschap
Juist daar klinkt de Bijbelse boodschap verrassend anders. Voor een christen is niet de vraag beslissend wat mensen eervol vinden, maar wat tot Gods eer is. De Heere keert onze maatstaven om. Wat de wereld hoogacht, is bij Hem vaak gering; en wat de wereld veracht, verheerlijkt Hij.
Zo zegt de Heere Jezus: "Wie onder u groot wil worden, zal uw dienaar zijn." Ware grootheid wordt gevonden in nederigheid. Ware eer ligt in gehoorzaamheid. En smaad om Christus' wil is in Gods Koninkrijk geen schande, maar een kroon.
Vroeger vond iemand zijn eer misschien in familie, afkomst, bezit of maatschappelijke positie. Maar na de bekering verandert de beslissende vraag. Niet langer: "Wat geeft mij aanzien?" maar: "Wat verheerlijkt God?’’ Dat verandert alles.
broeders en zusters
Soms mag ik hierover spreken met mensen die een hoge prijs betalen omdat ze volgens de Bijbel willen leven. Sommigen worden door hun familie verstoten. Anderen verliezen hun plaats in de gemeenschap. Naar menselijke maatstaven rust er schande op hun naam. Maar in Gods ogen zijn zij geëerd. Wat de wereld verwerpt, neemt Christus aan. Hij schaamt Zich niet om hen Zijn broeders en zusters te noemen.
een les voor iedereen
Eigenlijk is dit geen les die alleen voor een andere cultuur geldt. Ook mijn eigen hart zoekt voortdurend de goedkeuring van mensen. Ook ik verlang naar waardering, erkenning en een goede naam. Maar de Heere roept mij tot een andere erecode.
Hij vraagt mij niet om de eer van mensen te zoeken, maar Zijn eer. Dat betekent telkens opnieuw om, zoals de Hebreeënschrijver het zegt, "tot Hem uit te gaan buiten de legerplaats en Zijn smaadheid te dragen." (Hebreeën 13:13) Dat is voor het vlees geen gemakkelijke weg. Maar het is de weg van de Koning, Die Zelf alle schande heeft verdragen om Zijn volk eeuwige eer te schenken. Wie achter Hem aan mag gaan, ontdekt dat de eer van Christus meer waard is dan alle eer die deze wereld ooit kan geven.
